Wara madwar tletin sena li fihom drajna li l-ikel kien mhux biss abbundanti imma rħis, matul l-aħħar xhur bdejna ninundaw li daż-żmien ta’ ikel bir-rimi u rħis spiċċa, forsi għal kollox. 

Issa qed nisimgħu li matul l-aħħar sena il-prezz tar-ross għola b’74% u dak tal-qamħ b’130%, imma forsi, aħna u nisimgħu ma nirrealiżżawx li l-effetti ta’ bidliet qawwijin bħal dawn huma drammatiċi. Jidher li dal-prezzijiet għoljin mhux ser jerġgħu lura malajr għall-livelli li konna mdorrrijin bihom, u li ser ikollna nidraw bi prezzijiet aktar għoljin għall-ikel li għandna. Il-problema hija li għal madwar 850 miljun ruħ – persuna minn kull 8 li hawn fid-dinja – li diġà qajla jsibu biżżejjed x’jieklu, l-għoli fil-prezzjijiet jista’ jipperikola ħajjithom u l-istabbiltà politika ta’ pajjiżhom.

Huma ħafna r-raġunijiet li wassluna għal dan l-għoli fil-prezzijiet: uħud huma effett ta’ kawżi naturali li ftit li xejn għandna kontroll fuqhom; oħrajn huma riżultat ta’ għażliet żbaljati li saru matul l-aħħar tletin sena u li issa qed inbatu l-konsegwenzi tagħhom.

Popolazzjoni f’aptitha!

L-ewwel fattur li jiġina quddiem għajnejna huwa ż-żieda fil-popolazzjoni: matul dawn l-erbgħin sena, minn mindu Malta ħadet l-indipendenza tagħha, il-popolazzjoni fid-dinja kważi rduppjat, minn 3.5 biljun għal kważi 7 biljun ruħ. Jidher li sa nofs ta’ dan is-seklu din ser tiżdied sa aktar minn 9 biljuni. Id-dinja kapaċi titma’ dawn il-ħluq kollha?

Imbagħad jidher ċar li minbarra n-numri, hemm ukoll il-kwantità ta’ ikel li dawn in-nies jieklu: aktar ma jogħla l-livell ta’ għixien fiċ-Ċina u fl-Indja, li bejniethom għadhom fuq l-elfejn miljun ruħ, kemm il-kwantità kif ukoll il-kwalità ta’ ikel tinbidel: skond il-website tal-BBĊ, Ċiniż medju issa jiekol aktar mid-doppju tal-laħam li kien jiekol ħamsa u għoxrin sena ilu, u fil-waqt li hemm bżonn bejn elf u elfejn litru ilma biex tkabbar kilo qamħ, trid bejn għaxar u tnax-il elf litru għal kilo laħam taċ-ċanga.

L-ikel: industrija globalizzata

Imma hemm raġunijiet oħrajn, frott ta’ għażliet u strateġiji ċari tal-bnedmin. Fuq kollox l-isforz li sar mill-pajjiżi industrijalizzati li jibdlu l-agrikolutura f’industrija bħall-oħrajn, fejn fuq kollox issaltan il-loġika tal-qliegħ li jirnexxilha tagħmel l-azjenda fl-aħħar tas-sena. B’hekk bdejna naraw il-kumpaniji transnazzjonali jieħdu aktar artijiet f’idejhom u jippruvaw minn kollox biex jinfetħu aktar swieq għall-ikel li jipproduċu. 

Kul jew sir ikel!

Waħda mill-mistoqsijiet li ħadd ma għandu tweġiba ċara għaliha hija għaliex dan kollu ġara issa, u għaliex daqshekk malajr. Bla dubju hemm rabta bejn il-prezz ta’ l-ikel u l-prezz taż-żejt, għax it-tnejn qed jogħlew flimkien, imma n-natura tar-rabta mhi ċara xejn: jekk hux biss effett ta’ domanda akbar għax hawn aktar nies u dawn iridu jieklu aktar minn qabel, jew hix ukoll spekulazzjoni bla rażan minn min induna li jista’ jibqa’ jgħolli l-prezzijiet kemm irid.

Kif ġara meta kellna l-epidemja hekk imsejħa ‘tal-baqra miġnuna’, kriżijiet bħal dawn ifakkruna fid-dipendenza tagħna lkoll, fqar u sinjuri, fuq l-ikel u għalhekk fuq l-agrikoltura. Nindunaw ukoll li, fl-aħħar mill-aħħar l-ikel li nieklu huwa frott ta’ proċessi naturali twal li ma nifhmuhomx għal kollox, u li jekk nibdew inbagħbsu fihom nistgħu nispiċċaw ħażin ħafna. Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar nindunaw kemm aħna tabilħaqq ħaġa waħda ma’ l-ambjent ta’ madwarna: meta nittraskurawh, jew nużawh bl-addoċċ, jew bla skrupli, żgur li jkollna nħallsu prezz qares. Mhemmx dubju li d-deżert qed jikber fl-Afrika u fl-Asja taħt il-pressjoni ta’ popolazzjoni akbar, u li aktar ma tinbidel il-klima aktar jonqsu l-art u l-ilma disponibbli għat-tkabbir ta’ l-ikel. Imma veru wkoll li l-ikel irħis wassalna naħlu aktar minn qatt qabel, bla ma nindunaw li dak li naħlu aħna qed niħduh lil min ma jistax igħaddi mingħajru.

 ‘Sitwazzjoni inaccettabbli’

‘Il-ġuħ u n-nuqqas ta’ ikel huma inaċċettabli f’dinja li għandha r-riżorsi biex issolvi l-problema’. Kliem ċar tal-Papa Benedittu fil-messaġġ tiegħu lill-laqgħa għolja li saret Ruma fil-bidu ta’ Ġunju biex tiddiskuti x’jista’ jsir quddiem din is-stiwazzjoni.

Popolazzjoni f'aptitha

Is-Segretarju Ġenerali ta’ l-Organizazjoni Dinjija ta’ l-Ikel, il-FAO, jistma li hemm bżonn mat-30 biljun dollaru biex l-agrikoltura tqum fuq tagħha – somma li tidher għolja, imma mhux meta tqabbilha ma’ ċifri li ta huwa stess:

Is-sena li għaddiet id-dinja nefqet 1,200 biljun dollaru fl-armamenti, u l-ħela ta’ ikel f’pajjiż wieħed sinjur, fejn jikkalkulaw li n-nies jarmu mat-30% ta’ l-ikel tagħhom, jiswa mal-100 biljun dollaru. Qal ukoll li dawk li jbatu mill-ħxuna żejda jikkunsmaw ma’ l-20 biljun dollaru ta’ ikel żejjed fis-sena.

 ‘F’sitwazzjoni bħal din, staqsa Diouf, ‘kif qatt nistgħu nispjegaw lin-nies ta’ rieda tajba li ma stajniex insibu 30 biljun dollaru fis-sena biex nassiguraw li t-862 miljun ruħ bil-ġuħ jistgħu igawdu l-aktar fundamentali fost id-drittijiet tal-bniedem: id-dritt għall-ikel, u allura d-dritt għall-ħajja?’